'Ucb û Xwebînî



‘Elî bin Suweyd dibêjê min ji Musa bin Ce’fer (s.e) derheq wê 'ucbê da pirsî ku ‘emelan pûç û xirab dikê, vêca kerem kir: «'Ucbê derece hene: Yêk ji wê ew e ku pîsatiya ‘emelê bende jêra dixemilênê, heta ewê baş dibînê, vêca dikevê 'ucbê û guman dikê karek gelek baş kiriye. Yêk dî jî ev e ku bende, îmanê bi Xudê tênê û ji ber îmana xwe, minetê li Xudê dikê, halhale di wê meselê da mineta Xudê ser wî ye».[1]

Şîrove:

Gorekî gotina ‘aliman (Xudê ji wan razî bê) 'ucb, ew e ku mirov kar û ‘emelê xwe yê qenc, pir û mezin bibînê û bi wê şahî bibê û delaliyên xwe bikê û bêkêmasî bibînê. Lê şahîbûna wî digel tewazu’ û dilnizmîyê di beraberê Xudê Te’ala da û şukrkirina ji Wî ra ji ber ku Xudê tewfîq dayiyê, ku vî karê qenc bikê, evahe nabê 'ucb û tiştek baş e.[2]

Cenabê muheddisê giranqedr «Meclisî» -ku Xudê cihê wî xweş bikê- ji cenabê lêkolê zana û zanayê mezin şêxê giranqedr «Behauddînê 'Amolî» wiha digêrê ku gotiye: «Bêşik kesê karek qenc wek rojîgirtin û ‘ibadetê şevê û ... bikê, di nefsa xwe da keyfxweş û şahî dibê, vêca eger ev şahîbûn ji ber vê bê ku Xudayê Te’ala qencî digel kiriye -ku ew qencî jî ev ‘emelê qenc û salih e-, digel wê yêkê jî di halê tirsanê da bê, ji ber kêmasiya ku di emelê da heyî, û di halê bizdanê da bê, ji ber zewal û jinavçûna wê û zêdahîyê ji Xuda bixwazê, ev keyfxweşî û şahîbûn ne 'ucb e. Eger ev şahîbûn ji ber wê bê ku ev kar kiriye û ew ji wî bixwe ye û ew e xweyê vî sifetî û ‘emelên xwe mezin bizanê û ji xwe ra bikê palgeh û xwe bêkêmasî bibînê û bigehê cihekî ku heçku pê vî karî minetê deynê ser Xudê Te’ala, hingê ev şahîbûn dibê 'ucb.[3]

Ev jarê he dibêjê: Tefsîra 'ucbê wek çewa gotîn durust e, lê gerek ‘emel giştîtir ji ‘emelê qelbî û qalibî bêt hesibandin û her wiha dagirê ‘emelê pîs û baş bêt zanîn. Çiko 'ucb, wek çewa kar û ‘emelê cewarihî (endamî) li ber xwe digirê, şamilê ‘emelên cewanihî (dilî) jî dibê û ewan difesidênê û xirab dikê; çewa ku xweyê xesletên qenc ji ber xesletên xwe dikevê 'ucbê, her wereng xweyê xesletên nedurust jî ji ber xesletê xwe ‘ecêbgirtî dibê. Çewa ku di vê hedîsê da behsa van herd‌uka hatiye kirin. Çiko di nezera xalib da xef e. Piştî vê bi hezkirina Xudê emê behsa herd‌uka bikîn.

Gereke bêt zanîn, ew şahî ya ku 'ucb jê hatî nefykirin û baş hatî dîtin, gorekî halê new'ê ye û emê di vebirekî da behsê jê bikîn.

Bizane, çewa ku di hedîsa şerîf da işare pê hatî kirin, 'ucbê de­rece hene:

Dereca ewil, 'ucba bi baweriya zanînên heq e, di beraber da jî, 'ucba bi kufr û şirk û baweriyên pûç da ye.

Dereca duwê, 'ucba bi melekeyên baş û sifetên qenc da ye, beraberê wê jî, 'ucb e ji ber exlaqên pîs û meleke yên kirêt.

Dereca sisê ya 'ucbê, pê ‘emelên salih û kiryarên qenc e, di beraberê wê da jî, 'ucba ji ber ‘emelên kirêt û karên ne rêkûpêk e.



1 2 3 4 5 6 next