Cihada Mezin



Hedîsa Yêkê

Bi nivîsîn û devikî[1] hinek ji seydayên mezin û hêjayên cihê bawerîyê icaze dan min, ji wan e: Şêxê pir zana, mutekellimê feqîhê usûlî, edîbê pir zana, Şêx Muhemmed Riza Alê ‘Ellame, Şêx Muhemmedteqî yê Isfihanî (dema hatî Qomê)[2] û seydayê zanayê giranqed‌rê 'abidê cihê bawerîyê, Hecî Şêx ‘Ebbasê Qomî (dame tewfîquh)[3] ewan herd‌uka jî ji mewla ‘alimê zahidê 'abidê feqîhê muheddis Mîrza Huseynê Nûrî (newwerellahu merqedeh)[4] ji ‘ellame Şêx Murtezayê Ensarî (quddise sirruh).[5]

Her wiha seyidê cihê bawerîyê, feqîhê mutekellimê pêbawer ‘Ellame Seyid Muhsin Emînê 'Amilî (dame tewfîquh)[6] ji feqîhê ‘ellame, xweyê nivîsokên zehfî, Seyid Muhemmed kurê Haşimê Mûsewî yê Rezewî yê Hindî, ewê ku di saxî û mirina xwe da li Necefa eşref (quddise sirruh)[7] ji ‘Ellameyê Ensarî. Her wiha seyidê ‘alimê cihê bawerîyê Seyyid Ebulqasimê Di‌hkurdî yê Isfihanî[8] ji seyidê giranqedr Mîrza Muhemmed Haşimê Isfihanî (quddise sirruh)[9]‌ ji ‘Ellameyê Ensarî (me rêkên dî jî hene xêncî ji rêka digehê Şêx, ku me terk da) ji mewlayê seratir Ehmedê Neraqî[10] ji Seyid Mehdî yê xweyê keramatan ku bi Behr-ul 'Ulûm hatiye navkirin (Xudê jê razî bê)[11], ji seydayê mezin Axa Muhemmedbaqirê Bihbehanî[12] ji babê wî yê hêj bilindmertebetir Muhemmedê Ekmel[13] ji mela Muhemmedbaqirê Meclisî[14] ji babê wî yê lêkol mela Muhemmedteqî Meclisî[15] ji Şêx Muheqqiqê Behayî[16] ji babê wî şêx Huseyn[17] ji Şêx Zeynuddîn, meşhûr bûyî bi Şehîdê Duwê[18] ji Şêx ‘Elî kurê ’Ebdul'alî yê Meysî[19] ji Şêx Şemsuddîn Muhemmed kurê Muezzinê Cezînî[20] ji Şêx Ziya’uddîn ‘Elî[21] ji babê wî Şêx Şemsuddîn Muhemmed kurê Mekkî[22] ji Şêx Ebûtalib Muhemmed Fexr-ul Muheqqiqîn[23] ji babê wî ayetullah Hesenê kurê Mutehher ‘Ellameyê Hillî[24] ji Şêx Ebulqasim Ce’fer kurê Hesen kurê Se'îdê Hillî yê Muheqqiq[25] ji Seyid Ebû ‘Elî Fexxar kurê Me’edê Mûsewî[26] ji Şêx Şazan Cibraîlê Qommî[27] ji Şêx Muhemmed kurê Ebulqasimê Teberî[28] ji Şêx Ebû ‘Elî Hesen[29] ji babê wî Şêx-ut Taife Ebû Ce’fer Muhemmedê kurê Hesenê Tûsî xweyê kitêbên «Tehzîb» û «Istibsar»ê,[30] ji serokê feqîh û mutekelliman Şêx Ebû ‘Ebdillah Muhemmed bin Muhemmed bin Nu'man, Şêxê Mufîd[31]‌ ji seydayê xwe, reîsê muheddisan Şêx Ebû Ce’fer Muhemmed kurê ‘Elî kurê Huseyn kurê Mûsa kurê Babeweyhê Qommî xweyê kitêba «Men la Yehzurh-ul Feqîh»[32] ji Şêx Ebulqasim Ce’fer kurê Qûleweyh[33] ji seydayê giranqedr Siqet-ul Islam Muhemmed kurê Ye’qûbê Kuleynî, xweyê «Kafî»[34] ji ‘Elî yê Ibrahîm[35] ji babê wî[36] ji Newfe[37] ji Sekûnî[38] ji Ebû ‘Ebdillah selam lê bin neql kiriye ku got:

أن النبی صلی الله علیه و آله بعث سریة؛ فلما رجعوا قال: مرحبا بقوم، قضوا الجهاد الأصغر و بقی علیهم الجهاد الأکبر. فقیل یا رسول الله ما الجهاد الأکبر؟ قال جهاد النفس.

«Pêxember (s.e.a) leşkerek rêkir, vêca dema zivirîn, kerem kir: 'Aferim û xweşî û berfirehî ji wê komê ra ku cihada biçûk pêk anîn û cihada mezin li ser wan mayî. Hat gotin ey Resûlê Xudê, cihada mezin çi ye? Kerem kir: Cihada gel nefsê ye»[39].

Şerh:

Siriye, birek ji leşker e. Û hatiye gotin ku: Çarsed kes baştirîn siriye ye. Û kelîmên dî yên hedîsê ronahî ne.

Bizane ku mirov u'cûbeyeke xweyê du neş’e û du cihanan: Neş’e ya eşkere ya mulkiyye ya dunyewiyye, ku bedena wî ye; û neş’e ya navdeyî ya veşartî ya melekûtiyye, ku 'alem û cihanek dî ye. Û nefsa wî ku ji 'alema veşartî ya melekûtiyye ye, hinek meqam û mertebe û derece jêra hene ku bi awayek giştî bi çend awayan pişk û teqsîm kirine; hineka kiriye heft qism, carna çar qism û carna sê qism û carna du qism. Û ji her yêk ji mertebe û derecên wê ra leşkerên rehmanî û ‘eqlanî hene, ku ewî dikêşin bi aliyê melekûta e'la ve û ji bextewerîyê ra gazî dikin, her wiha leşkerên şeytanî û cehlanî hene ku ewî bi aliyê binî ve dikêşin û ji bextreşîyê ra gazî dikin. Herdaim di navbeyna van herd‌u leşkeran da şer û xirecir e û mirov meydana şerê van du leşkera ye: Eger leşkerê rehmanî ser bikevê, mirov ji ehlê bextewerî û rehmetê ye û pêçayî di nav silka melayketan da û di nav koma enbiya û ewliya û qencan da ye; û eger leşkerê şeytanî û nezanîyê ser bikevê, mirov dibê ji ehlê bextreşî û xezebê û di nav koma şeytan û kafir û bêbehran da ye. Çiko di van kaxezan da me qesta dirêjkirinê nîne, emê işare bikîn bal hinek mertebên nefsê ve û bi kurtî behsa hinek aliyên bextewerî û bextreşîyê bikîn. Emê behsa çewaniya cihada digel nefsê di nav wan merteban da bikîn; inşaellah.

Meqamê Yêkê: Neş’e ya Mulk û Eşkere

Vebir: Işare bal meqamê ewil yê nefsê ve



1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 next